“Çek, çek, çek… Çektim!”
Bir zamanlar bu cümle, 36 pozluk kısıtlı bir evrenin kapılarını aralardı. Fotoğraf makinesinin arkasındaki o tedirgin bekleyişi hatırlar mısınız? Film bittiğinde makarayı dikkatlice sarmak, güneş ışığından korumak ve o karelerin görünür olması için bir rutin olarak fotoğrafçıya uğramak… Tüm bu zahmet, sadece bir hatıra kalsın diyeydi.
!
Osman Arslan – 23 Mart 1977 – Gökçeada Öğretmen Okulu
Peki bugün o hatıralar nerede?
Dönüp baktığımızda, o anın içinde olanların hikayesini bizden başka bilen var mı? Eğer bir hikayeyi kimse hatırlamıyorsa, o an mı yalnız kalmıştır; yoksa fotoğrafın kendisi mi?
Dijital Arşivlerin Kalabalık Yalnızlığı
Bugün cebimizde binlerce kare taşıyoruz. Akıllı telefonlarımızın sözde sonsuz hafızası; anı kaydetme telaşıyla peş peşe çekilen, birbirine benzeyen onlarca fotoğrafla dolu. Google Fotoğraflar’da, iCloud arşivlerinde ya da nereye koyduğumuzu unuttuğumuz USB’ler ve hard disklerde binlerce imge birikiyor.
Ancak bu kalabalık, beraberinde garip bir tenhalık getiriyor. Çocukluk hallerimiz, bir pazar sabahı kahvaltısındaki o sahanda kalan son sucuk, kaybettiğimiz bir dostun gülüşü ya da aslında hiçbir anlamı olmayan rastgele bir manzara… Hepsi aynı dijital hücrede, sahibinin bir kez olsun tıklamasını bekliyor. Arşivler dolup taşarken, hikayelerimiz sessizce siliniyor.
Bit Pazarlarındaki Yetim Kareler
Düz bir metindeki yalnız kelimeler.
Yarım kalacağını bile bile yazdığım hikayeler.
Ahmet Ömer
Belki de bu yüzden antika pazarlarında ya da bit pazarlarında karşımıza çıkan eski siyah beyaz fotoğraflar kalbimizi bu kadar sıkıştırıyor. Tezgahlarda, birilerinin aile albümünden kopup gelmiş; sahibini arayan fotoğraflar duruyor. Tanımadığımız bir kadının düğün telaşı, bir çocuğun bayram sevinci ya da şık bir beyefendinin ciddi bakışları…
Sahaftan aldığım ve fotoğraftakilerin kim olduğunu bilmediğim bir fotoğraf.
Bu fotoğraflar sadece birer kağıt parçası değildir; onlar birer anlatı boşluğudur.
Hikayesi bilinmeyen bir fotoğraf, aslında her bakana yeni bir kapı aralar. “Sahibini Arayan Fotoğraflar” gibi projeler tam da bu noktada devreye girer; kimsesiz kalan anıları yeniden bir kimliğe kavuşturmaya çalışır. Çünkü bir fotoğrafın gerçek sahibi, ona bakıp kendi hikayesini kuran kişidir.
Sahibini Arayan Fotoğraflar tarafından paylaşılan bir konvoy – İzmir.
Hikaye Ölür mü?
Fotoğrafın gücü, yalnızca dondurduğu andan değil; o anın üzerine eklenen duygudan gelir. Bir kareye bakan herkes onda farklı bir şey görür. Biri ışığa aşık olur, diğeri arka plandaki eski bir ayrıntıya takılır. Fotoğraf, ancak bakan kişi dahil olduğunda yeniden canlanır.
Modern zamanın dijital kolajı; Galloping Adventures temalı bir algoritma seçkisi.
Eğer elinizdeki telefonun galerisi binlerce “yalnız” fotoğrafla doluysa, bugün onlardan birini seçin. Belki sadece bir kareye uzun uzun bakmak, o anın yalnızlığını gidermeye yetecektir.
Belki de bir fotoğrafın tek ihtiyacı, hatırlanmak değil; bir kez daha gerçekten görülmektir.
Peki fotoğrafı çeken de yalnız değil midir? Fotoğraf onu çekeni çoğu zaman anlatmaz. Bunu da başka bir bahse konu ederiz belki…